و كنار آن باغ بزرگى است كه متعلق به قومى از بنى فهر است . هشام براى او نوشت كه آن باغ را بخرد و داخل مسجد كند و او چنين كرد . بعلاوه ، در صحن مسجد آبگيرى ساخت كه به مأجل قديم معروف بود و در مغرب آن ، ساختمانها و صومعه‌اى در كنار بئر الجنان ساخت كه پايه آن بنا در آب قرار داشت . مىگويند مردم پرهيزكار و باتقوى از نمازگزاردن در قسمت جديد مسجد اكراه داشته‌اند ؛ زيرا صاحبان باغ از فروش زمين خود راضى نبوده‌اند . صومعه اكنون ( زمان بكرى ) پابرجاست . درازاى آن 60 ذراع و پهناى آن 25 ذراع است و دو دروازهء شرقى و غربى دارد كه با سنگ مرمر نقش‌دار ساخته شده است . بكرى مىنويسد : يزيد بن حاتم در 155 ق / 771 - 772 م جامع ، بجز محراب ، را منهدم و دوباره آن را بنا كرد و با پول فراوان ستونى سبز رنگ خريد و در محراب آن نصب كرد . قاضى ابو العباس عبدون در اينجا نماز مىخوانده است . در زمان توسعهء زيادة الله بن ابراهيم بن اغلب ، همهء مسجد را خراب كردند . به او گفته شد كارى كه ساير واليان كرده‌اند انجام بده و محراب را كه عقبه نصب كرده خراب نكن . او لجبازى كرد و محراب را نيز خراب كرد ؛ چون مىخواست اثرى غير از كار خودش در مسجد جامع قيروان نباشد . حتى برخى از معمارها به او گفته بودند كه ما محراب را داخل دو ديوار قرار مىدهيم ، به گونه‌اى كه اثرى از آن ، جز كار تو ديده نمىشود . محراب مسجد سراسر از مرمر سفيد است و در حاشيهء آن كتابتى ديده مىشود كه ماهرانه و هنرمندانه ساخته شده است . اطراف مسجد را ستونهايى كار گذاشته‌اند و دو ستون سرخ رنگ در اطراف محراب و گنبدى بر فراز آن است . روى هم ، 414 ستون در جامع قيروان به كار رفته و هفده فضاى سرپوشيده را در مسجد به وجود آورده است . درازاى فضاى سرپوشيده مسجد 220 ذراع و پهناى آن 150 ذراع است و مسجد ، مقصوره‌اى دارد كه مربوط به زمان توسعهء زيادة الله است و اين مقصوره در قبلهء جامع قرار دارد كه در آن ، در شبستان مسجد در رحبة الثمر باز مىشود و درى نيز نزديك منبر مسجد دارد كه امام جماعت از آن وارد مقصوره مسجد مىشود . در بناى مسجد حدود 86 هزار مثقال ( طلا ) خرج شده است . در زمان ابراهيم بن احمد اغلبى به درازاى شبستانهاى مسجد جامع افزوده شد . وى گنبد معروف آن باب البهو را ساخت كه بر فراز آخرين فضاى خالى مسجد بود ،